Geleceğimizin bilgi toplumu ile inşa edilmesi: Diriliş mi, inşa mı?

165 Views No Comment

Çağdaş dünyamız bir taraftan hızlı bir inşa, yeni bir yapılanma içine girerken aynı zamanda büyük bir yıkım sürecinden geçmektedir. Batı uygarlığı, büyük miktarda kendisinin yol açtığı ve bundan önceki yazımızda bahsettiğimiz yıkıma ve yeniden inşa etmeye öncülük ediyor. Batı, bir taraftan kendisi dışındaki dünyayı yıkarken diğer taraftan kendi değerlerini yayarak kendisi için yeniden yapılandırıyor. Bu bakımdan, dünyanın Batı dışındaki kesiminin, özellikle Müslüman dünyanın bu yıkımın durdurulmasına, kendi değerleri ve elleriyle bir inşa hareketi başlatmasına büyük bir ihtiyacı bulunmaktadır.

temel_degerleri_anlamakBizde inşa adına hayli gürültü çıkarılsa da ve Türkiye “kendi dünyamızı” inşa etmekte kimi kesimler tarafından öncü gibi görünse de, aslında burada olup bitenler Batıyı biraz daha uzaktan taklit ve takip etme veya “tarihin şeref levhaları”yla oynamaktan öteye gidemiyor. Kahramanlık hikâyelerinden ve hamasetten inşa etmeye, gelip geçici olandan sürdürülebilir olana sıra gelmiyor. Maalesef “inşa etmek”ten yana aydınların fazla bir birikimi de yok. Her konuşulup yazılan havanda su dövme veya kimin kimden ne beklediği belli olmayan iş buyurma olarak kalıyor.

Bir inşa söz konusu olduğunda geçtiğimiz bin yılı hatırlamakta sayısız faydalar vardır: Selçuklu ve Osmanlı bakırcılığı, nalbantlığı, hancılığı, halıcılığı, dokumacılığı, esnaflığı, kısacası yaşadıkları zamana göre çalışmayı, kazanmayı, harcama, paylaşma ve yardımlaşmayı ahlâkî değerlerle inşa etti ve düzenledi. Kendi devirlerinde eğitim faaliyetlerinden başka iş âlemini de bir hayat mektebi haline getirdi. Buralarda örnek davranış kalıpları, normlar, ilkeler ve insan ilişkileri geliştirdi ve ideal insanını yetiştirdi. Toplumu yaratıldığı gibi, yani aşağıdan inşa etmenin ve sivil yoldan örgütlenmenin başarılı örneklerini verdi. Çıkardığı ilkelerle Nizamiye Medreseleri ve Kadılık gibi kurumları inşa etti. İran’dan başlayan, Arap’lardan geçip Bizans’ta şekillenen yönetim şekillerini adapte ederek kendi zamanı için yönetim biçimleri geliştirdi. Hasan Harakani’nin fütüvvet ahlâkı ve ilkeleri üzerinden Ahilik gibi insanlık tarihinin yüksek kurumlarından birini inşa etti.   

Ahilik: İnançların, kuralların, ilkelerin ete kemiğe büründüğü, insanlık tarihinin kayda değer müesseselerinden biridir.

Ahilik: İnançların, kuralların, ilkelerin ete kemiğe büründüğü, insanlık tarihinin kayda değer müesseselerinden biridir ve bir devlet kadar kıymetlidir.

Ne var ki, bu günkü insanın yapması gereken bu başarılara bakarak atalarının yaptıklarının “NE”siyle ilgilenmek ve övünmek değil, “NASIL”ı ve “NİÇİN”ini araştırmaktır. Esasta ise bütün bu faaliyetlere kök teşkil eden ve hayat veren değerleri aramak ve anlamaktır. Geçmiş ancak o zaman bize ihtiyacımız olanı verebilir. Böylece yeni zamanlar geçmişi taklitle değil, yarının ihtiyaçlarına göre yeniden inşa ve ihya edilebilir. Çünkü dünden kalan, tekrar yaşanılması gereken değil, yararlanılması gereken bir deneyimdir. Toplum inşa etmek, dünden kalan pilavı ısıtarak yemek değil, toprağı hazırlayarak yeniden tohum ekmek, bulgur ve ekmek yapmasını öğrenmek gibidir.

Yine yeni bir inşa hareketinde dikkatle incelenmesi ve ayıklanarak yararlanılması gereken kaynaklardan biri de çağdaşımız olan toplumlardan yararlanmaktır. Başka toplumlardan almak küçüklük değil, insanlığın birikiminden yararlanma akıllılığını göstermektir. İnsanlık tarafından bulunmuş ve biriktirilmiş olanı, “Çin’de olsa” bile aramak ve almaktır. Esasen insanlık bu alma ve vermenin yabancısı değildir. Bulunduğumuz büyük coğrafyamızı Doğu ve Batıyı diye ayıracak olursak, insanlığın ortak birikimi olan medeniyet bu coğrafyada, bilinen tarihlerden bu yana birkaç kere Doğudan Batıya ve Batıdan Doğuya yer ve yön değiştirdi.

futuvvet_ahilik_HarakaniKurumlar, toplumlar ve medeniyet insani değerler ve ilkeler üzerine kurulur dedik. Peki, ama Müslümanların yeni zamanlara medeni bir hayat tarzı sunabilecek değerleri var mıdır? Bu soruya, uzatmadan “evet” diyeceğiz. Zira İslam’ın yeni çağın ihtiyaçlarını karşılayacak her biri doktrin değerinde yüksek değerleri birbirleriyle uyumlu halde insanlığın hizmetine sunduğunu görmezlikten gelemeyiz. Bu değerlerin bilgi toplumuyla ilgili olanları aşağıda sade halleriyle vermek isteriz:

Süfli meraklardan arınmayı, entelektüel (ulvi) meraklar geliştirmeyi, büyük bir merakla okumayı, düşünmeyi, sorgulamayı, yaratılanı ve insan eliyle olup biteni araştırmayı, öğrenmeyi, bilmeyi birer değer olarak veriyor. Bildiğini hayatına ve hayata geçirmeyi ve bildikleri arasında kıyaslar yapmayı, muhakeme etmeyi âli değerler arasına alıyor. İnsanı, hayatı ve dünyayı ahlâk ve adaletle inşa ve imar etmekle yetkilendiriyor.  İslam, ta başından itibaren inanmayı “tahkiki” (sorgulayan) ve “taklidi” olarak ikiye ayırıyor. Sonra da beşeri sistemlerin tutunduğu her türlü ayırımı ölçü olmaktan çıkarıyor ve insan soyunda, “bilen ile bilmeyen” ayırımı yapıyor. En sonunda da sorgulayarak inanmayı taklitle inanmaya, bileni bilmeyene üstün konuma getiriyor.

Tarihimiz kaderimizi (geleceğimizi) belirlemez

Tarihimiz kaderimizi (geleceğimizi) belirlemez

Diğer taraftan bilgiyi ve bilmeyi aynı zamanda bir entelektüel mülk (yüksek ekonomik değer) olarak kabul ediyor. Entelektüel mülkiyette “bilen”in sahip olduklarından topluma hisse ayırıyor ve kazandıklarından toplumun payına düşeni verme ve paylaşma cömertliğini göstermeyi tavsiye ediyor, sorumluluk yüklüyor.

Ancak bugünün Müslümanları hazırcılığa, taklitle yaşamaya alıştıkları için bu değerlerden yeterince yararlanamıyorlar. Batıdan ve geçmişten hazır olanı almak kolaylarına geldiği gibi, değerlerden yeni bir yaşam üretmeyi de unutmuş görünüyorlar. Bu durum, bir çiftçinin tohum ekerek veya yeni bir bahçe tesis ederek tarım yapmasını unutması gibidir. Bedeviliğe, göçerliğe geri dönüştür.

gecmisi_taklit_ne_nasiı_niçinBir yenilenme (diriliş, inşa, ihya) gayreti içinde olanların bu temel değerleri hayata geçirecek ve onlardan hayat çıkaracak derecede anlamaları gerekiyor.  Böyle bir sürecin içini açıp baktığımızda şunları görürüz: Temel değerlerden tali değerler çıkarmak, yeni yollar, yöntemler, metod ve metodolojiler açmak, davranış modelleri ve muamelat geliştirmek ve kültür inşa etmek gibi. Bunu yapmayı başaramazlarsa Müslümanlara ait bir gelecek, yeni bir dönem nasıl gelişebilir ki? Yeni zamanın ihtiyaçlarıyla bu değerler tozlaşmaya girmeden ve uyum içinde çalışmadan yeni nesil teknikler, teknolojiler, modeller ve kurumlar nasıl doğacaktır? İslam’ın insana bakışı, adalet tasavvuru, bilim anlayışı, sanat ve estetik zevkleri, mülkiyet hukuku eşyada tecelli edip hayat bulmadan zamanın arkasından sürüklenmekten başka yol kalır mı?

(Önümüzdeki yazımızda geleceği inşa etmekte ihtiyacımız olan evrensel ahlâkî/etik değerler ve ilkelerden bahsedeceğiz)

Resim ve tasarımlar:

– Bu yazıdaki tasarımlar: Gülizar Nur AYDIN (Teşekkür ederiz)
– Öne çıkarılmış görsel: Information Age: http://www.capitalmds.com/blog/document-management-information-age (Teşekkür ederiz/Thank you)
– Resim: Ahilik: http://dersalani.com/ahilik.html (Teşekkür ederiz)

————-

Yazıyı Paylaşırmısınız

About the author

A.Ü. DTCF mezunu. İngiltere, Sheffield Üniversitesinde Enformasyon Yönetimi, İsrail'de Kırsal Bölgesel Kalkınma Planlaması Post Graduate Study. Yanınlanmış çalışmaları: Söz İncileri; Divan Edebiyatından Seçilmiş Beyitler (2. baskı), Önce Söz Vardı; Fıkıh, Edebiyat ve Tasavvuftan Seçmeler. İlgi alanları: Yenilik, değişim, Gelişme. Uzmanlık alanı: Proje Yönetimi.

Related Articles

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked (required)

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Michio Kaku: “Hepimiz bilim insanı olarak dünyaya geliriz.”
ÇOCUKLAR! SOSYAL MEDYAYI KULLANMASINI BİLİYOR MUSUNUZ?
Örümcek Adamın yaratıcısı: iyi, doğru fikirlerinizden hemen vazgeçmeyin
DÜNYAYI DEĞİŞTİREBİLİR MİSİNİZ?

EVET, DÜNYAYI DEĞİŞTİREBİLİRSİNİZ. Nasıl mı? Değişim yapabilmek için önce onu anlamak ve inanmak gerekir: Zaman gibi, tarih de sona ermedi, olmaya, oluşmaya ve yapılmaya devam ediyor. Dünya var olduğu sürece de devam edecek. Değişime çok yakın olduğumuz, içinde yaşadığımız, hatta biz de değişime tabi olduğumuz için onu göremiyoruz. Ama görmüyoruz diye değişimi görmezlikten gelemeyiz, inkâr edemeyiz. Tıpkı dünyanın döndüğünü göremediğimiz gibi.

KEŞİF: CEZERİ’NİN OLAĞANÜSTÜ MAKİNELERİ
İYİ BİR GELECEK İNŞA ETME
“Söz İncileri” Kitabından Beyitler Açıklamalarıyla birlikte 1044 beyit

Ey gönül bu aşkla bu sevda seni
Eder muhannete kul yavaş yavaş
*
Ümitleri, Hayalleri ve Korkularıyla İnsan Halleri...
Görmek için LÜTFEN TIKLAYINIZ...

Alev ALATLI NE DİYOR?


Helâl - Yasal kopukluğunun insanlığı getirdiği yer: Kadim değerlerle rabıtası zedelenen özgürlüklerin şerden yana bükülmesini önlemenin yollarını bulmamız gerekir. 21. y. yılın en yaman toplum projesi, helâl olanı yasal olanla örtüştürmek olsa gerektir. (A. ALATLI)

ULVİ MERAK, ENTELEKTÜEL SEVİNÇ
KİTAP: Önce Söz Vardı; Mantık ve Hukuk İlkeleri, Ünlü Özdeyişler, Terkipler

Ba’de harâb’il-Basra…

(Mecazi) Basra harap olduktan sonra. İş işten geçtikten sonra.

Görmek için LÜTFEN TIKLAYINIZ...

OSMANLI MUSİKİSİ – HASRET

Yaratılışı anlamadan varlık üzerinde fikir yürütmek yanlış, hatta fahiş sonuçlara götürebilir: Fıtrat bilgisinden mahrum olan Freud, annenin yavrusunu emzirmesini, "anneye iftira" denebilecek şekilde yorumlamıştı. Diğer taraftan fıtratı anlamak da ilim gerektirir. Bilimsel çalışma ister. Bu videoda görünen anne köpeğin davranışı sadece seyredilmeye değil, ondan çok incelenmeye değer davranış örneğidir.

VİDEO: SUYA SURET ÇİZEN ADAM
Mayıs 2019
P S Ç P C C P
« Şub    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  
Süper Ay, FOTO: YAĞIZ KARAHAN İstanbul
KAĞIT UÇAK UÇUŞU

"Kolay" deme! Basit olanı bilmeyen zor olanı öğrenemez. "Kolay"dan geçemeyen, zor olana varamaz. Her yolculuk, ilk adımla başlar...
Kağıt uçak uçuşu dünya rekorunu elinde bulunduran John Collins'in. (Harvard Üniversitesi Tasarım Mühendisliği Enstitüsü)